Η μπαούτα, το ταμπάρο, η μορέτα και η νιάγκα είναι από τις πιο
εικονικές και αναγνωρίσιμες μάσκες και κοστούμια του Καρναβαλιού της Βενετίας.
Τα στοιχεία αυτά δεν είναι απλώς μια αισθητική έκφραση, αλλά περιέχουν μια
βαθιά ιστορική και πολιτιστική σημασία. Κατά τη διάρκεια των εορτών, οι Βενετοί
από κάθε κοινωνική τάξη μπορούσαν να κρύψουν την πραγματική τους ταυτότητα πίσω
από μια μάσκα, επιτρέποντάς τους να κυκλοφορούν ελεύθερα στην πόλη χωρίς το
βάρος των κοινωνικών συμβάσεων. "Καλημέρα, κυρία Μάσκα", έλεγαν στους
δρόμους, στα κανάλια και στις πλαγιές, ως ένδειξη χαιρετισμού και σεβασμού προς
όποιον φορούσε μεταμφίεση.
Η μπαούτα, ίσως η πιο διάσημη μάσκα του Καρναβαλιού, συνοδευόταν
συχνά από το ταμπάρο, ένα μεγάλο μαύρο μανδύα που κάλυπτε μεγάλο μέρος του
σώματος. Αυτός ο συνδυασμός επέτρεπε όχι μόνο να κρύβεται το πρόσωπο, αλλά και
να αποκρύπτονται πλήρως οι μορφές και η φυσική εμφάνιση, εξασφαλίζοντας πλήρη
ανωνυμία. Η μπαούτα ήταν μια βασική μάσκα, χωρίς διακοσμητικά στοιχεία, που
έδινε σε αυτόν που τη φορούσε την ελευθερία να συμμετέχει σε πάρτι και
συναντήσεις χωρίς να αναγνωρίζεται.
Τέλος,
η νιάγκα ήταν μια μεταμφίεση που έβλεπε συχνά
τους άνδρες να ντύνονται σαν γυναίκες, φορώντας μια μάσκα σε σχήμα γάτας. Αυτό
το κοστούμι χρησιμοποιούνταν κυρίως σε αστείο και σατιρικό τόνο, επιτρέποντας
στους Βενετούς να κοροϊδεύουν τις κοινωνικές συμβάσεις και να ανατρέπουν, για
μερικές ημέρες, τους ρόλους των φύλων.
Αυτές οι μεταμφιέσεις δεν ήταν μόνο απλά
στολίδια, αλλά αντιπροσώπευαν ένα ισχυρό εργαλείο προσωρινής κοινωνικής
ισότητας. Κατά τη διάρκεια της Αποκριάς, κάθε πολίτης, ευγενής ή απλός,
πλούσιος ή φτωχός, μπορούσε να φοράει μάσκα και να συμμετέχει στις γιορτές με
την ίδια αξιοπρέπεια. Αυτή η αίσθηση ανωνυμίας απελευθέρωσε τα άτομα από τους
περιορισμούς της κοινωνικής τους θέσης, επιτρέποντας απαράμιλλη ελευθερία
έκφρασης.
Ακόμα
και σήμερα, το Καρναβάλι της Βενετίας διατηρεί ζωντανό αυτό το πνεύμα
παιχνιδιού και μυστηρίου. Οι μάσκες, αν και εξελίσσονται με την πάροδο του
χρόνου, παραμένουν το πιο ισχυρό και γοητευτικό σύμβολο αυτής της γιορτής. Το
να περπατάς στη Βενετία κατά τη διάρκεια του Καρναβαλιού, περιτριγυρισμένος από
ανθρώπους με μάσκες, είναι σαν να κάνεις ένα άλμα πίσω στο χρόνο, ξαναζώντας
την ατμόσφαιρα των αρχαίων εορτών της Βενετίας. Κάθε μάσκα λέει μια ιστορία,
και όποιος τη φοράει γίνεται για ένα σύντομο χρονικό διάστημα μέρος μιας παράδοσης
αιώνων, φτιαγμένη από κομψότητα, ειρωνεία και ελευθερία.
Μετάφραση από τα ιταλικά,
Ανθούλα Π. Βεζύρη
L’antica arte dei Maschereri
Materdomini Mask
Ca’ Macana
Blue Moon Venice
